juni 2017

Zeeuwse hangcultuurmosselen

Een blijvertje

In Zeeland vond op 23 mei jl. de oogst plaats van de eerste hangcultuurmosselen van het seizoen 2017. De Vereniging van Zeeuwse Hangcultuurkwekers organiseerde voor het tweede jaar in successie een openingsevent rond deze oogst. Plaats van handeling was restaurant en winkel Proef Zeeland bij mosselkweekbedrijf Neeltje Jans Mosselen in Vrouwenpolder. Samen met andere vakmedia voer Meat&Co. mee op de boot ZZ4 om het opvissen van de eerste hangcultuurmosselen bij een bodemcultuurperceel in de Oosterschelde te aanschouwen. Naar aanleiding hiervan verdiepen we ons in de ins & outs van dit Zeeuwse nicheproduct.

T: Bart Manders
F: Meat&Co. 

Op 28 juni a.s. start het nieuwe seizoen van de bodemcultuurmosselen, die al  meer dan 150 jaar in Zeeland worden gekweekt. De eerste, in de Oosterschelde bij Bruinisse én in de voormalige werkhavens bij de stormvloedkering gekweekte bodemcultuurmosselen dienen zich jaarlijks echter 4 tot 6 weken eerder aan. Ze groeien dicht onder het wateroppervlak waar het voedselaanbod veel rijker is dan op de bodem. Kenners benadrukken dat hangcultuurmosselen zich, door een optimale doorstroming van het zuivere Zeeuwse water met talloze mineralen en spoorelementen, onderscheiden door een delicate smaak. Ze worden gekweekt door zeven bij de Vereniging van Zeeuwse Hangcultuurkwekers aangesloten bedrijven en zijn goed voor ongeveer 5% van het totale Nederlandse mosselaanbod. Dit nicheproduct mag zich echter verheugen in een toenemende belangstelling van restaurants én consumenten in Nederland, België en Frankrijk.

Ideale locaties
In de jaren negen van de vorige begon een aantal Zeeuwse vissers te experimenteren met aan touwen in het water gekweekte mosselen. Hiermee probeerden zij het hoofd te bieden aan de schaarste in bodemcultuurmosselen die op dat moment heerste. De werkhavens die zijn overgebleven na de realisatie van de Deltawerken bleken ideale beschutte locaties voor het kweken van hangcultuurmosselen. De eerste vissers uit Zeeland keken de kunst van de hangcultuurtechniek af bij hun collega’s in Spanje en Italië, die hiermee al veel langer vertrouwd waren. „Pas na jaren van experimenteren werden hangcultuurmosselen ook in Nederland een succes,” zo benadrukt Jacco Schot van mosselkweekbedrijf Neeltje Jans Mosselen. Hij is één van de leden van de Vereniging van Zeeuwse hangcultuurkwekers. „Onze klanten willen zo vroeg mogelijk mosselen hebben en met hangcultuurmosselen kunnen wij hierop inspelen.”
Volgens Schot is de in Nederland aanwezige technische kennis over het werken met hangcultuur de afgelopen jaren sterk geëvolueerd. „Voor het vangen van mosselzaad gebruiken de kwekers van bodem- en hangcultuurmosselen nu bijvoorbeeld op grote schaal mosselzaadinvanginstallaties. De installaties hebben touwen of netten in het water hangen waar de babymosselen zich aan vast hechten. Nu meer mosselkwekers de techniek gebruiken, dienen zich de volgende vernieuwingen aan. Dankzij kennis die wij als kwekers uit Nieuw-Zeeland hebben gehaald, gaat bijvoorbeeld ook het mechanisch oogsten nu een stuk beter en sneller.”

Andere bewerking
Er bestaat een aantal duidelijke verschillen tussen bodemcultuur- en hangcultuurmosselen. Allereerst groeien uit de hangcultuur afkomstige mosselen dus sneller dan bij de traditionele manier van kweken. Bovendien ondergaan de hangcultuurmosselen een andere mechanische bewerking, omdat ze door de snellere groei een minder sterke schelp hebben. Ze hoeven bovendien niet te worden verwaterd, omdat ze niet in aanraking komen met de bodem en daardoor al zandvrij zijn.

Opgesokt
Na enkele maanden worden hangcultuurmosselen opgesokt in lange, kousevormige katoenen netten met in het midden een touw. Deze netten worden aan drijvers opgehangen. De netten verteren na ongeveer vier weken en de mosselen hechten zich met hun byssusdraden aan het touw en aan elkaar. Gedurende hun groei worden de mosselen enkele maanden uitgedund en opnieuw opgesokt. In ruim twee jaar tijd groeien de hangcultuurmosselen uit tot consumentiemosselen. In de tussentijd worden de mosselen af en toe verzaaid, zodat ze de ruimte krijgen om te groeien. Andere dieren die zich tegoed doen aan de mosselen, zoals zeesterren en krabben, worden verwijderd.

Zeker Zeeuws

De zeven Nederlandse hangcultuurkwekers zijn verenigd in de Vereniging van Zeeuwse Hangcultuurkwekers. Ze hebben allemaal een certificering van het Marine Stewardship Council en leveren hun mosselen onder het keurmerk Zeker Zeeuws. De vereniging ziet toe op het gebruik van het keurmerk en de naleving van de hieraan verbonden regels. Dit keurmerk staat voor een 100% regionale afkomst van alle grondstoffen: de provincie Zeeland inclusief kust en binnenwateren. Ook de be- en verwerking dienen hier plaats te vinden. Het keurmerk hecht eveneens grote waarde aan maatschappelijk verantwoord ondernemen. Dankzij dit keurmerk hebben hangcultuurmosselen ook een landelijke erkenning als Erkend Nederlands Streekproduct van Stichting Streekeigen Producten Nederland.

Belangrijk product

De mossel vormt een belangrijk product uit de Nederlandse schelpdierenteelt. In Europa worden jaarlijks ongeveer 500 miljoen mosselen geproduceerd, waarvan circa 50 miljoen in ons Nederland. Hangcultuurmosselen zijn goed voor ongeveer 5% van het totale Nederlandse mosselaanbod. Het grootste deel van dit aanbod wordt geëxporteerd naar België en Frankrijk. De Nederlandse mosselconsumptie is in totaal 10 miljoen kilo per jaar.

Trefwoordenlijst

Hangcultuurmosselen

Reacties op dit artikel

© Copyright - Meat & Co - created by Dokwerkers | Crossmedia