augustus 2017

Blockchain voor volledige transparantie

Voedselketens worden complexer en daardoor minder doorzichtig. Consumenten, overheden en maatschappelijke organisaties maken zich steeds meer zorgen om voedselkwaliteit, milieu en arbeidsomstandigheden. Deze zorgen uiten zich in een toenemende vraag naar data en informatie over voedsel en voedselproductie. Het vertrouwen tussen partijen in de ketens slinkt en de betrouwbaarheid van veel claims wordt betwijfeld. Er is grote behoefte aan transparantie in de voedselketens om het vertrouwen in ons voedsel te waarborgen. Blockchaintechnologie kan een krachtig wapen vormen in de strijd tegen voedselfraude en een boost betekenen voor het consumentenvertrouwen.

T: Veerle de Graef, Flanders’ FOOD
F: Meat&Co.

Blockchain, de technologie achter de bitcointransacties, is inmiddels een bekend fenomeen in de IT-wereld en de financiële sector. In de voedingsindustrie is dit nog niet het geval. Experts verwachten dat de opkomst van blockchain een impact kan hebben, die vergelijkbaar zal zijn met de introductie van het internet in de jaren negentig van de vorige eeuw. Wat houdt blockchaintechnologie precies in en wat zijn de toepassingsmogelijkheden in de voedingsindustrie?

Digitaal grootboek
Simpel gezegd is een blockchain een digitaal grootboek dat blokjes informatie aan elkaar koppelt. De wiskundige koppeling die hierachter schuilgaat, zorgt ervoor dat de verschillende blokken, als ze eenmaal geregistreerd zijn in de ketting, heel moeilijk te wijzigen zijn. Bovendien is er geen centrale server die kan worden gehackt of platgelegd om bepaalde informatie te wijzigen of te laten verdwijnen. Het grootboek wordt beheerd door het netwerk en iedereen heeft een kopie op zijn of haar computer of smartphone staan.

Neutraal platform
Met blockchain wordt een neutraal platform gecreëerd. De registratie van de transacties vindt niet plaats op centrale servers die kunnen worden gehackt, maar op een wereldwijd systeem van computers. Dit systeem is ontwikkeld in de nasleep van de bankencrisis in 2009. Blockchain biedt de mogelijkheid vertrouwen te scheppen tussen partijen die elkaar niet kennen zonder de tussenkomst van een derde partij. Een voorbeeld van een derde partij is een bank, die bovendien transactiekosten rekent en aan de haal kan gaan met data.

Hele weg
Het blockchainsysteem biedt openheid en transparantie. Via een ketting van digitale informatie kan de hele weg worden geregistreerd die voeding heeft afgelegd van het veld of de stal tot op het bord. Transparantie is gegarandeerd. Er kan niet gesjoemeld worden met de beveiligde blockchaintechnologie. Elke betrokken partij kan elke transactie zien en die op basis van een algoritme verifiëren. De voordelen voor elke schakel in de supply chain zijn dan ook duidelijk. De voedselproducent krijgt inzicht in opzettelijke of onopzettelijke kwaliteitsafwijkingen of fouten, die optreden als een product door de supply chain gaat. Hierdoor kunnen producten met kwaliteitsdefecten worden verwijderd, voordat deze bij de retailer terecht komen. Als een product dat een potentieel gezondheidsgevaar inhoudt toch in de supermarktschappen terecht zou komen, dan kunnen de specifieke supermarktvestigingen snel worden geïdentificeerd. Dit product kan dan worden verwijderd, zonder de noodzakelijke, kostbare recall van een batch.

Herkomstetikettering
Blockchain kan consumenten het vertrouwen geven dat alles wat zij eten ook precies op het etiket staat. Het is bijvoorbeeld mogelijk om via een QR- code de productoorsprong en de door het product afgelegde weg op te vragen. Dit kan mogelijk ook een tool zijn om ‘valse’ claims te onderscheiden van ‘echte’ claims. Ik zal dit illustreren aan de hand van een voorbeeld van herkomstetikettering. Op een product kan de claim staan dat het Brits varkensvlees bevat, terwijl het eigenlijk vlees van Franse oorsprong is dat in Groot-Brittannië is verwerkt. Blockchain registreert elke interactie met een product en kent hier een digitaal certificaat aan toe. Dit certificaat kan later niet meer worden aangepast of vervalst door een producent die de daadwerkelijke oorsprong probeert te camoufleren.

Provenance
Een concreet voorbeeld van een bedrijf dat gebruik maakt van blockchaintechnologie is Provenance. Dit is een Britse start-up die vorig jaar zomer een rapport publiceerde over de tonijnvangst in de Filipijnen en Indonesië. Als je een blikje tonijn koopt in de supermarkt of sashimi eet in een restaurant, is de kans groot dat deze lekkernij op een niet duurzame manier is gevangen. En zelfs een etiket op de verpakking vormt geen absolute garantie, want hiermee kan zijn geknoeid.
De blockchain-aanpak van Provenance voorkomt dit. Als eerste stap stuurt de visser een simpel tekstbericht om een vangst te bevestigen. Deze sms vormt het eerste blokje informatie in de keten. Ngo’s verifiëren vervolgens of de visser de milieu- en werkomstandigheden naleeft. Steeds als de vis wordt verkocht, gaat dit blockchain-ID – de digitale identiteit van de vis – mee. Als de vis een nieuw stadium passeert, wordt een versleuteld blokje aan de ketting toegevoegd. Dit kan bijvoorbeeld een gps-signaal zijn dat frequent registreert waar de vis zich bevindt tijdens transport. Ook kan het gaan om een chip met temperatuurregistratie, die nagaat of de vis nooit te warm wordt opgeslagen. Als een consument dan tonijn koopt in de winkel, kan hij of zij via een QR-code perfect nagaan welke weg het product heeft afgelegd en wie verantwoordelijk was voor welke schakel in de keten.

Vertrouwen
Blockchain heeft het potentieel om vertrouwen te brengen en samenwerking mogelijk te maken tussen verschillende partijen zonder dat deze elkaar kennen of vertrouwen. Bovendien legt het een extra laagje veiligheid op een snel veranderende markt. Bedrijven die gebruik maken van blockchain om transparantie in hun proces te brengen, hebben al een ‘verzekering’ als er een nieuw schandaal zoals de paardenvleesfraude uitbreekt. Elke actie is gedocumenteerd, geautoriseerd en traceerbaar.

WALLMART

De Amerikaanse supermarktketen Wallmart werkt samen met IBM aan een project, om via de blockchainmethode de transparantie in haar Chinese supply chain te verhogen. In eerste instantie ligt de focus van het project op voedselveiligheid. Volgens betrokkenen zullen uiteindelijke alle stakeholders van Wallmart er voordeel bij hebben. Het systeem staat of valt met industriële samenwerking, omdat tracking & tracing stilvallen zodra er onbekende goederen in de keten circuleren.

Trefwoordenlijst

Blockchain

Reacties op dit artikel

© Copyright - Meat & Co - created by Dokwerkers | Crossmedia